Leciono 3
Passado, plural, acusativo, imperativo, ke, infinitivo, números, -aĵ-, -ej-
💡 Sugestão para aprender melhor: primeiro leia os textos da lição, use os cartões para memorizar o vocabulário e faça os exercícios. Só então assista ao vídeo. Assim você já conhece as palavras e as estruturas, e a compreensão fica mais fluida e prazerosa.
🎬 Vídeo-aula da lição 3 (Mazi en Gondolando)
Se o vídeo não for o da lição 3, escolha na lista dentro do player. Abrir no YouTube
Toque em uma frase para ouvir o áudio; depois toque em 🇧🇷 Traduko para ver a tradução.
📖 Rakonto (a história)
Sceno 6
Kato: Miaŭ! Pruno, persiko, vinbero. Pruno, persiko, vinberoj. Pruno, pruno, pruno!
Gato: Miau! Ameixa, pêssego, uva. Ameixa, pêssego, uva. Ameixa, ameixa, ameixa!
Tri prunoj! Mi gajnis! Miaŭ. Prunoj, prunoj, prunoj!
Três ameixas! Eu ganhei! Miau! Ameixas, ameixas, ameixas!
Sceno 7
Reĝo: Jen ĝardeno. Rigardu! Jen prunoj. Jen persikoj. Jen vinberoj.
Rei: Eis um jardim. Olhe! Eis ameixas. Eis pêssegos. Eis uvas.
Reĝino: Mi ŝatas prunojn.
Rainha: Eu gosto de ameixas.
Mi ŝatas persikojn.
Eu gosto de pêssegos.
Mi ŝatas vinberojn.
Eu gosto de uvas.
Reĝo: Ankaŭ mi ŝatas vinberojn.
Rei: Também eu gosto de uvas.
Silvja: Saluton, Panjo! Saluton, Paĉjo. Mi petas persikon.
Silvja: Olá, Mamãe! Olá, Papai. Eu peço um pêssego.
Sceno 8
Petro: Mi estas malsata.
Petro: Eu estou com fome.
(al la kelnero) Bonvolu doni al mi sandviĉon.
(ao garçom) Por favor, dê-me um sanduíche.
Kelnero: Jen ĝi!
Garçom: Aqui está. [Literalmente: Eis ele.] Petro: Dankon. Bonvolu doni al mi salaton . Petro: Obrigado. Por favor, dê-me uma salada.
Kelnero: Jen ĝi!
Garçom: Aqui está.
Petro: Dankon. Bonvolu doni al mi sukon.
Petro: Obrigado. Por favor, dê-me um suco.
Kelnero: Jen ĝi!
Garçom: Aqui está.
Petro: Dankon. Bonvolu doni al mi glaciaĵon.
Petro: Obrigado. Por favor, dê-me um sorvete.
Kelnero: Jen ĝi!
Garçom: Aqui está.
Petro: Dankon. Bonvolu doni al mi akvon.
Petro: Obrigado. Por favor, dê-me água.
Kelnero: (ridas)
Garçom: (ri)
Sceno 9
Silvja: Mi petas persikon, Paĉjo.
Silvja: Eu peço um pêssego, Papai.
Reĝo: Jes! (al la Reĝino) Persikon!
Rei: Sim. (à Rainha) Pêssego.
Reĝino: Jen persiko.
Rainha: Eis um pêssego.
Silvja: Dankon. Donu al mi prunon kaj vinberojn.
Silvja: Obrigado. Dê-me uma ameixa e uvas.
Reĝo: Jes. (al la Reĝino) Prunon kaj vinberojn!
Rei: Sim. (à Rainha) Ameixa e uvas!
Reĝino: Jen pruno kaj vinberoj.
Rainha: Eis uma ameixa e uvas.
Silvja: Dankon!
Silvja: Obrigado!
Sceno 10
Korvaks: Karlo!
Korvaks: Karlo!
Karlo: Jes?
Karlo: Sim?
Korvaks: Arboj!
Korvaks: Árvores!
Karlo: Arboj?
Karlo: Árvores?
Korvaks: Jes. Kiom da arboj estas? Kalkulu!
Korvaks: Sim. Quantas árvores há? Calcule!
Karlo: Unu, du, tri, kvar, kvin, ses, sep, ok, naŭ, dek.
Karlo: Uma, duas, três, quatro, cinco, seis, sete, oito, nove, dez.
Kato: Kiom da arboj estas?
Gato: Quantas árvores há?
Komputilo: Unu, du, tri, kvar, kvin, ses, sep, ok, naŭ, dek.
Computador: Uma, duas, três, quatro, cinco, seis, sete, oito, nove, dez.
Korvaks: Arbustoj! Kiom da arbustoj estas?
Korvaks: Arbustos! Quantos arbustos há?
Karlo: Kiom? Du, kvar, ses, ok, dek!
Karlo? Quantos? Dois, quatro, seis, oito, dez!
Korvaks: Kaj kiom da floroj estas?
Korvaks: E quantas flores há?
Karlo: Floroj?
Karlo? Flores?
Korvaks: Jes, jes! Kiom da floroj estas?
Korvaks: Sim, sim! Quntas flores há?
Karlo: Dek? Kvindek? Cent? Mi ne scias!
Karlo: Dez? Cinqüenta? Cem? Eu não sei!
Sceno 11
Petro: Mi ne scias.
Petro: Eu não sei.
Sceno 12
Karlo: Cent sep! Cent ok...
Karlo: Cento e sete! Cento e oito...
Silvja: Cent naŭ!
Silvja: Cento e nove!
Karlo: Cent dek!
Karlo: Cento e dez!
Silvja: Karlo, donu al mi rozon... mi petas! Dankon! Mi ŝatas rozojn!
Silvja: Karlo, dê-me uma roza... eu peço! Obrigada! Eu gosto de rosas!
Karlo: Kaj mi amas vin!
Karlo: E eu amo você!
Silvja: Ho, rigardu! Mi havas rozon. Mi havas prunon, persikon kaj vinberojn. Mi havas sandviĉon kaj mapon.
Silvja: Oh, olhe! Eu tenho uma roza. Eu tenho uma ameixa, pêssego e uvas. Eu tenho um sanduíche e um mapa.
Karlo: Kaj mi havas... motorciklon! Mi amas vin!
Karlo: E eu tenho... uma motocicleta. Eu amo você!
Silvja: Mi amas vin!
Silvja: Eu amo você!
Ambaŭ: Ek! Ek!
Ambos: Vamos! Vamos!
Korvaks: Ne! Ne! Ne! Mi amas la princinon. Mi amas Silvjan!
Korvaks: Não! Não! Não! Eu amo a princesa. Eu amo a Silvja!
Sceno 13
Silvja: A, E, I, O, U. Ni forkuru! A, U, O, I, E. Kuraĝe!
Silvja: A, E, I, O, U. Fujamos! A, U, O, I, E. Corajosamente!
Karlo: A, E, I, U, O. Ek antaŭen do! I, O, U, E, A.
Karlo: A, E, I, U, O. Vamos enfrente então! I, O, U, E, A.
Ambaŭ: Hura, hura, hura!
Ambos: Viva, viva, viva!
Silvja: A, U, I, O, E
Silvja: A, U, I, O , E
Karlo: Mi vin amas tre!
Karlo: Eu amo você muito!
Silvja: E, I, O, U, A
Silvja: E, I, O, U, A
Ambaŭ: Mi amas... A, E, O, U, I. Mi amas vin!
Ambos: Eu amo... A, E, O, U, I. Eu amo você!
Reĝo: La ĝardenisto amas la princinon?
Rei: O jardineiro ama a princesa?
Korvaks: Jes, jes!
Korvaks: Sim, sim!
Reĝo: Ne, ne, ne!
Rei: Não, não, não!
Reĝino: La princino amas la ĝardeniston?
Rainha: A princesa ama o jardineiro?
Korvaks: Jes, jes!
Korvaks: Sim, sim!
Reĝino: Ne, ne!
Rainha: Não, não!
Reĝo: Ni iru. Sekvu min! Ek!
Rei: Nós vamos! Sigam-me! Vamos!
Reĝo kaj Korvaks: Ĝis revido!
Rei e Korvaks: Até a vista!
PARTO 2
Sceno 1
Karlo: Saluton!
Karlo: Olá!
Silvja: Saluton! Paĉjo, Panjo!
Silvja: Olá! Papai, Mamãe!
Karlo: Korvaks!
Karlo: Korvaks!
Reĝo: Silvja! Silvja!
Rei: Silvja! Silvja!
Silvja: Ho, Panjo!
Silvja: Oh, Mamãe!
Karlo: Mi amas princinon Silvja.
Karlo: Eu amo a princesa Silvja.
Reĝo: Arestu lin!
Rei: Prendam-no!
Korvaks: Arestu lin!
Korvaks: Prendam-no!
Generalo: Arestu lin!
General: Prendam-no!
Oficiro: Arestu lin!
Oficial: Prendam-no!
Suboficiro: Arestu lin!
Sub-oficial: Prendam-no!
Soldatoj: Arestu lin! Arestu lin! Arestu lin!...
Soldados: Prendam-no! Prendam-no! Prendam-no...
Reĝo: Dankon, Korvaks.
Rei: Obrigado, Korvaks.
Sceno 2
En la malliberejo – Na prisão
Oficiro: Nomo?
Oficial: Nome?
Karlo: Karlo.
Karlo: Karlo.
Oficiro: Aĝo?
Oficial: Idade?
Karlo: Dudek.
Karlo: Vinte.
Oficiro: Profesio?
Oficial: Profissão?
Karlo: Ĝardenisto.
Karlo: Jardineiro.
Oficiro: Forkonduku lin.
Oficiro: Levem-no daqui.
Korvaks: Numero dek naŭ.
Korvaks: Número dezenove.
Oficiro: Numero dek naŭ?
Oficial? Número dezenove?
Oficiro: (al la gardistoj) Numero dek naŭ!
Oficial: (aos guardas) Número dezenove!
Gardistoj: Numero dek naŭ?
Guardas: Número dezenove?
Gardistoj: Naŭ. Dek. Dek unu. Dek du. Dek tri. Dek kvar. Dek kvin. Dek ses. Dek sep. Dek ok. Dek naŭ. Dudek. Ho! Dek naŭ!
Guardas: Nove. Dez. Onze. Doze. Treze. Catorze. Quinze. Dezesseis. Dezessete. Dezoito. Dezenove. Vinte. Oh! Dezenove. En la ĉelo – Na sela.
Karlo: Ah! Monstro!
Karlo: Ah! Monstro!
Mazi: Saluton. Mi estas Mazi. Granda Mazi.
Mazi: Olá. Eu sou o Mazi. Grande Mazi.
🔤 Vortaro (vocabulário)
📐 Gramatiko (gramática)
PASSADO (-IS)
Para dizer que uma ação ou estado ocorreu no passado, usamos a terminação –is.
La reĝino estis maldika.
A rainha era magra.
Nun ŝi estas dika.
Agora ela é gorda.
Mi gajnis!
Eu ganhei!
PLURAL (-J)
Quanto um substantivo denota mais do que uma das pessoas ou coisas às quais se
refere, a terminação –j é acrescentada.
Unu pruno + unu pruno = du pruno j .
Jen unu persiko. Jen kvin persikoj.
Jen unu vinbero. Jen dek vinberoj.
ACUSATIVO (-N)
Para se construir sentenças em Esperanto, é preciso compreender claramente o que é
sujeito e objeto. Em Português, podemos freqüentemente distinguir esses elementos
gramaticais por sua posição na frase – a ordem mais comum é:
sujeito + verbo + objeto.
Por exemplo, as três palavras – ama / Maria /João – podem ser ordenadas para
significar coisas diferentes:
1. Maria ama João.
2. João ama Maria.
Então na frase 1, o sujeito é “Maria” (desempenha a ação de amar), e “João” é o
objeto direto (recebe a ação de amar). Por sua vez, na frase 2, o sujeito é “João” e o
objeto direto é “Maria”.
Sujeito é o ser sobre o qual se faz uma declaração, é aquele que desempenha a ação
verbal.
Objeto é o receptor da ação verbal.
Objeto direto - é ligado a um verbo transitivo geralmente sem auxílio de uma
preposição. (Ex.: Eu amo música).
Objeto indireto - é sempre ligado a um verbo transitivo por uma preposição. (Ex.: Eu
gosto de música.)
Verbo transitivo – é aquele que admite um objeto. (Eu como maçã.)
Verbo intransitivo – é aquele que não pede objeto para completar seu sentido. (Eu
durmo.)
Em Esperanto, após um verbo transitivo (como ŝatas ou petas ), o objeto direto recebe
a terminação – n , a qual chamamos de “acusativo”.
1. Maria amas Johanon. (Maria ama João.)
2. Johano amas Marian. (João ama Maria.)
Veja mais exemplos:
Ĝi estas persiko. Mi ŝatas persikon.
Isto é um pêssego. Eu gosto de pêssego.
Jen pruno. Mi petas prunon.
Eis uma ameixa. Eu peço uma ameixa.
Jen vinberoj. Mi ŝatas vinberojn.
Eis uvas. Eu gosto de uvas.
Li ŝatas prunojn, sed li ne ŝatas persikojn. (Ele gosta de ameixas, mas ele não gosta de
pêssegos.)
Não usamos o acusativo depois de preposição (a não ser para indicar direção depois da
preposição ‘en’, por exemplo, conforme veremos em outras lições).
A IMPORTÂNCIA DO ACUSATIVO
a) Flexibilidade na ordem das palavras
O uso do acusativo pode parecer difícil à primeira vista. Porém, é justo o acusativo que permite uma grande flexibilidade de posição dos elementos da frase. Podemos ordenar esses elementos de diversas maneiras, o que geralmente não é possível em outros idiomas. A frase “Mi amas vin” (Eu amo você), por exemplo, pode ser ordenada de várias formas, sem prejudicar em absoluto sua clareza: Mi amas vin. Vin amas mi. Vin mi amas. Mi vin amas. Amas vin mi. Amas mi vin. O Esperanto admite diversas ordens em relação às palavras, veja:
Karlo estas ĝardenisto. Karlo ĝardenisto estas. Ĝardenisto estas Karlo.... etc.
Independente da ordem das palavras, o -n mostra o receptor da ação verbal.
Karlo come maçã:
Karlo manĝas pomon.
Pomon manĝas Karlo.
Manĝas Karlo pomon.
Karlo pomon manĝas.
... etc.
A maçã come Karlo(!):
Karlon manĝas pomo.
Pomo manĝas Karlon.
Manĝas Karlon pomo.
Karlon pomo manĝas.
... etc.
b) Evitar ambigüidades
O uso do acusativo pode evitar ambigüidades do tipo:
João ama Maria mais do que Paulo.
Podemos entender que João ama Maria mais do que Paulo ama Maria, ou que João ama Maria mais do que ele ama Paulo. Em Esperanto, podemos deixar claro:
Johano amas Marion, pli ol Paŭlo.
João ama Maria mais do que Paulo a ama.
Johano amas Marion, pli ol Paŭlon.
João ama Maria, mais do que ele ama Paulo.
c) Clareza
A ordem sujeito-verbo-objeto pode parecer óbvia para falantes de Português e outras línguas românicas. Porém, muitas línguas não usam essa ordem. Aí está uma das importâncias do acusativo em Esperanto: deixar claro o sentido da frase para falantes de várias línguas, independetemente da ordem das palavras.
CONCORDÂNCIA DOS ADJETIVOS
Os adjetivos concordam com o sujeito em número e caso. Ou seja, se um adjetivo se refere a um substantivo que possui terminação –j ou –n, esse adjetivo deve receber essas mesmas terminações.
Jen ruĝa pomo.
Eis uma maçã vermelha.
Jen ruĝaj pomoj.
Eis maçãs vermelhas.
Mi ŝatas ruĝajn pomojn.
Eu gosto de maças vermelhas.
IMPERATIVO (-U)
Para expressar uma ordem, comando, súplica, desejo, etc., o verbo recebe a terminação – u.
Donu al mi ____on.
Donu al mi sandviĉon.
Dê-me um sanduíche.
Pardon u min! (Perdoe-me!)
KE (que)
Também usamos a terminação “-u” para reportar uma ordem, desejo, etc. juntamente com a conjunção “ ke ” (que).
Mi ordonis, ke li venu.
Ordenei que ele viesse.
La vendisto diris al Mazi, ke li gustumu la fruktojn. (O vendedor dissea Mazi que ele
experimentasse as frutas.)
Mi deziras, ke vi kantu.
Eu quero que você cante.
Perceba que, tradicionalmente, a colocação da vírgula em Esperanto difere da colocação em Português, pois segue regras de outras línguas.
INFINITIVO (-I)
Se você quer meramente expressar a idéia do verbo sem fazer referência ao tempo ou ao sujeito, acrescente à raiz do verbo a terminação – i . Quando dois verbos estão juntos, o segundo geralmente é expresso no infinitivo.
Mi volas manĝi pomon.
Eu quero comer maçã.
Ĉu vi povas kuri?
Você pode correr?
Pedidos: “ Bonvolu –i” ou “ -u, mi petas”
Bonvolu doni al mi sukon.
Por favor, dê-me um suco./ Queira dar-me um suco.
Donu al mi sukon, mi petas.
Dê-me um suco.
KIOM DA (Que quantidade de, quantos)
Kiom é um correlativo formado por ki- (partícula interrogativa) mais –om
(quantidade).
Kiom da arboj estas?
Quantas árvores há?
Kiom da floroj estas en la ĝardeno?
Quantas flores há no jardim?
Como vimos, não se usa acusativo depois de preposição (salvo para indicar direção). “Da” é uma preposição de quantidade, portanto, não se usa acusativo depois de “kiom da”.
Kiom da libroj vi havas?
Quantos livros você tem?
NÚMEROS CARDINAIS
-AĴ - (coisa concreta)
O sufixo -aĵ- indica qualidade concreta:
-EJ - (lugar)
O sufixo -ej- indica o lugar destinado a:
baki – assar (ao forno) bakejo - padaria
mallibera – presioneiro malliberejo – prisão
mal (oposto) + libera (livre) + ej (lugar) + o (substantivo) = malliberejo
-ĈJ- (diminutivo de carícia masculino)
O sufixo -ĉj- indica diminutivo de carícia para o masculino. Geralmente se adiciona “ĉj” a uma forma reduzida da palavra, conservando de uma a cinco letras.
-NJ- (diminutivo de carícia feminino)
O sufixo –nj- indica o diminutivo de carícia para o feminino. Como no caso do sufixo “ĉj”, ao acrescentar-se “nj” a palavra é também reduzida.
🎧 Praktikado per legado (prática pela leitura)
Saluton! Mia nomo estas Marko. Mia aĝo estas dek naŭ. Kaj vi? Kiu vi estas? Kiu estas via nomo? Kiu estas via âgo?
Mi havas belan ĝardenon, rigardu! Kia estas mia ĝardeno? Ĝi estas granda kaj bela. En mia ĝardeno estas prunoj, vinberoj, persikoj kaj ruĝaj pomoj. Mia panjo ŝatas persikojn, kaj mia paĉjo ŝatas pomojn. Ili ambaŭ tre ŝatas manĝi fruktojn. Kaj vi? Ĉu vi ankaŭ ŝatas fruktojn? En mia ĝarneno vi ankaŭ povas rigardi arbustojn, grandajn arbojn kaj malgrandajn florojn. Ili estas tre belaj. Kiom da rozoj estas en mia ĝardeno? Mi ne scias! Ĉu vi volas kalkuli? Kio mi estas? Mi estas kelnero. Malsataj viroj, virinoj, knaboj kaj knabinoj diras: “Kelnero, bonvolu doni al mi salaton!... Bonvolu doni al mi sukon!” aŭ “Donu al mi glaciaĵon, mi petas!.... Donu al mi akvon, mi petas!”. Ili petas, kaj mi donas al ili salaton, sandviĉon, sukon, akvon, glaciaĵon... do ili dankas. Kia estas mia profesio? Mi pensas, ke ĝi estas bona, sed ne tre bona.
Mia patrino estas instruistino. Ŝi instruas Esperanton. La lernantoj amas ŝin - ŝi tre bone instruas. Ŝi estis mia instruistino kaj ŝi ankaŭ instruis Esperanton al mi. Ŝi diras al mi: “Estu bona lernanto kaj bona knabo!”. Kia estas mia panjo? Ŝi estas maldika, bela kaj saĝa, kaj mi ankaŭ amas ŝin.
Mia patro estas gardisto. Li arestas malbonajn virojn kaj virinojn en malliberejo. Mi ne scias, ĉu ĝi estas bona profesio - viroj kaj virinoj forkuras el la malliberejo kaj mia paĉjo kuraĝe sekvas ilin. Mi pensas, ke por esti gardisto vi devas esti forta, kuraĝa kaj saĝa. Mi pensas, ke mi gajnis tre bonan familion.
Kaj vi? Kiu vi estas? Kia vi estas? Kio vi estas? Kio estas via profesio? Ĉu vi estas oficiro, gardisto, soldato, instruisto, lernanto, ĝardenisto...? Kaj kia estas via familio? Mi devas iri nun. Ĝis revido!
📚 Leitura complementar
3 – Familio
Jen mia familio!
Eis a minha família!
En mia familio estas 5 (kvin) personoj. Estas mi, mia patrino kaj mia patro.
Em minha família há cinco pessoas. Sou eu, minha mãe e meu pai.
Mi havas ankaŭ fraton kaj fratinon. Mi do havas du gefratojn.
Eu tenho também um irmão e uma irmã. Tenho dois irmãos.
Ili estas pli junaj ol mi. Mia patrino estas la plej aĝa en nia familio.
Eles são mais jovens do que eu. Minha mãe é a mais velha em nossa família.
Miaj gepatroj posedas apartamenton. En tiu apartamento ni loĝas.
Meus pais possuem um apartamento. Nesse apartamento nós moramos.
La apartamento havas 4 (kvar) ĉambrojn. Miaj gefratoj loĝas en unu ĉambro kaj mi loĝas en alia ĉambro.
O apartamento tem quatro quartos. Meus irmãos habitam em um quarto e eu habito em outro quarto.
Miaj gefratoj tre similas. Ili fakte estas ĝemeloj. Mia fratino havas 12 (dek du) jarojn.
Meus irmãos muito se parecem. Eles de fato são gêmeos. Minha irmã tem 12 anos.
Kiom da jaroj havas mia frato? Ankaŭ dek du. Hemeloj ja estas samaĝaj:-).
Quantos anos tem meu irmão? Também doze. Gêmeos de fato têm a mesma idade :-).
Vocabulário
idade ge- prefixo: para ambos os sexos. gefratoj (irmãos de ambos os sexos)
✏️ Ekzercoj (exercícios)
I) Reescreva completamente as sentenças mudando os verbos para o passado:
a) Mi petas salaton al la kelnero.
b) Li ŝatas rigardi la florojn en la ĝardeno.
c) Ŝi rigardas la paĉjon en la domo.
d) Vi forkuras kuraĝe.
e) Mi amas esti instruisto.
f) Kiom da arbustoj estas en la ĝardeno?
g) La kelnero ridas.
h) Li kalkulas kiom da rozoj estas.
i) Mi ne scias la nomon de la oficiro.
j) La gardisto arestas Karlon en la malliberejo.
k) Ambaŭ generaloj havas vinberojn.
II) Reescreva todas as sentenças adicionando a marca do acusativo (–n) quando
necessário.
a) Mi amas vi.
b) Mi volas doni al vi salato.
c) Kiom da skrapgumoj estas?
d) Bonvolu doni al mi granda krajono.
e) La suboficiro volis akvo.
f) Mi tre amas la panjo.
g) Mi estis malsata.
h) Mi ne scias la nomoj de la gardistoj.
i) Ĉu vi ŝatas vinberoj?
j) Mi havas ruĝa motorciklo.
k) Ŝi kalkulis la belaj rozoj.
l) Forkonduku li al la malliberejo.
m) La belaj, ruĝaj kaj grandaj pomoj ŝi manĝis.
III) Escreva os números em Esperanto:
1 - 21 -
2 - 28 -
3 - 30 -
4 - 39
5 - 40 -
6 - 42 -
7 - 106 -
8 - 205 -
9 - 384 -
10 - 423 -
11 - 541 -
12 - 1323 -
13 - 15 643 -
14 - 25 679 -
15 - 57 742 -
16 - 170 395 -
17 - 456 789 -
18 - 3 234 567 -
19 - 10 356 231 -
20 - 199 432 566 -
IV) Vamos calcular quantas coisas a princesa tem. Preste atenção no plural (-j) e no
acusativo (-n). (Lembre-se: depois de “kiom da” não usamos acusativo.) Siga o modelo.
(ruĝa motorciklo – kvin) Kiom da ruĝaj motorcikloj ŝi havas?
– Ŝi havas kvin ruĝajn motorciclojn.
a) (granda sandviĉo – du) Kiom da grandaj sandviĉoj ŝi havas?
– Ŝi ___________________________
b) (malgranda skrapgumo – tri) Kiom da malgrandaj skrapgumoj _______________?
- _____________________________
c) (ruĝa rozo – dek unu)
d) ( granda glaciaĵo – ok)
e) (granda mapo – ses)
f) (bela ĉemizo – dudek)
g) (sako – naŭ)
V) Vamos fazer pedidos! Siga os modelos (Escreva frases completas!):
(persiko) Mi estas malsata. Bonvolu doni al mi persikon.
a) (salato) Mi estas_______________________________
b) (vinberoj)
c) (pomo)
d) (glaciaĵo)
e) (sandviĉo)
(suko) Donu al mi sukon, mi petas.
f) (akvo) Donu al___________________
g) (kajero)
h) (skrapgumo)
i) (krajono)
j) (plumo)
VI) Complete com as terminações:
-as (presente)
-is (passado)
-u (imperativo)
-i (infinitivo)
-o (substantivo)
-a (adjetivo)
-on (substantivo acusativo)
-an (adjetivo acusativo)
-oj (substantivo plural)
-aj (adjetivo plural)
-ojn (substantivo plural acusativo)
-ajn (adjetivo plural acustativo)
(Preste atenção aos tempos verbais e marcas de plural ou singular indicados na tradução.)
a) La roz__ de la princin___ est___ ruĝ___. Hi ankaŭ est___ bel___. (A rosa da princesa é
vermelha. Ela também é bela.)
b) La princin___ hav___ tri bel____ roz____. (A princesa tem três belas rosas.)
c) La ĝardenist____ kaj la princin____ forkur___ de la palac___ kuraĝe. (O jardineiro e a
princesa fugiram do palácio corajosamente.)
d) La gardist____ arest___ Karl____ en la malliberej___. (Os guardas prenderam Karlo na
prisão.)
e) Bonvol__ don__ al mi vinber____. Mi est___ tre malsat___. (Por favor me dê uvas. Eu
estou com muita fome.)
f) Arest___ li___! (Prendam-no!)
g) La paĉj___ de la princin___ rigard___ la prun___, la persik____ kaj la vinber____ de la
palac___ ĝarden___. (O papai da princesa olha as ameixas, pêssegos e uvas do jardim do
palácio.)
h) La kelner___ don___ du sandviĉ___ al Petr__. (O garçom deu dois sanduíches a Petro.)
i) La instruist___ don___ al dek lernant____ libr___ kaj kajer____. (O professor deu aos
alunos livros e cadernos.)
j) Kiom da skrapgum____, plum____ kaj krajon____ vi hav___? (Quantas borrachas, canetas
e lápis você tem?)
k) Kalkul____ kiom da arb___ est___. (Conte quantas árvores há.)
l) Mi ne sci___ la nom____ de la soldat____. Ambaŭ hav____ tre grand____ nom____. (Eu
não sei o nome dos soldados. Ambos tem nomes muito grandes.)
m) Kio est___ la profesi___ de la paĉj___? - Li est___ instruist___. (Qual é a profissão do
papai? – Ele é um professor.)
n) La tri princin___ est___ tre bel___! – Jes, vi prav___! (As três princesas são muito belas! –
Sim, você tem razão!)
o) Mi am____ manĝ____ glaciaĵ____. (Eu amo comer sorvete.)
p) La oficir___ sekv___ du gardist____ al la malliberej___. (O oficial seguiu dois guardas à
prisão.)
q) Ĉu vi vol___ manĝ___ du ruĝ___, grand___ pom___? (Você quer comer duas grandes
maçãs vermelhas?)
r) Ŝi hav___ du grand____ map____ en la sak___. (Ela tem dois grandes mapas no saco.)
s) Don___ al mi bel___ roz___, mi pet___. (Dê-me uma bela rosa, por favor.)
VII) Respondu:
1. Ĉu vi ŝatas prunojn?
2. Ĉu via amiko ŝatas vinberojn?
3. Ĉu via instruisto ankaŭ ŝatas glaciaĵon?
4. Ĉu vi havas ĝardenon ĉe via domo?
5. Ĉu vi havas persikojn en via ĝardeno?
6. Kiom da libroj estas?
7. Kalkulu kiom da krajonoj estas.
8. Kiom da plumoj estas?
9. Kiom da kajeroj estas?
10. Ĉu vi estas malsata?
11. En la filmo, kiu ridas, Petro aŭ la kelnero?
12. Kiu numero estas ĉi tiu?
13. Kiu estas la nomo de via Panjo kaj de via Paĉjo?
14. Kiom da floroj vi havas en via ĝardeno?
15. Ĉu vi amas vian Panjon?
16. En la filmo, kiu forkuras?
17. Ĉu la princino amas la ĝardeniston?
18. Ĉu Silvja kaj Karlo forkuras kuraĝe?
19. Kiu estas via nomo? * (via = seu, teu)
20. Kiu estas via aĝo?
21. Kiu estas la aĝo de Karlo?
22. Kiu estas la profesio de Karlo?
23. Ĉu ĝi estas pruno, vinbero aŭ persiko?
* “ Kiu estas via nomo?” ou “ Kio estas via nomo?” (Qual é o seu nome?) – Apesar da discussão sobre qual forma é melhor,
Bertilo Wennergren, membro da Academia de Esperanto, afirma que as duas formas estão corretas. Pode-se perguntar ainda
Kiel vi nomiĝas? (Como você se chama?). O mesmo é válido para outras questões como "Kio/Kiu estas via adreso?".
http://cs.lernu.net/lernado/gramatiko/demandoj/kio_kiu_estas_via_nomo.php
VIII) Demandu:
1. Jen la skrapgumo.
2. Jen la plumo.
3. Jen la libro.
4. Jen ĝi.
5. Jes, mi ŝatas glaciaĵon.
6. Jes, mi ankaŭ havas komputilon.
7. Estas ok rozoj.
8. Mi havas kvar krajonojn.
9. La kelnero ridas.
10. La ĝardenisto amas la princinon.
11. Mi estas instruisto.
12. Mi havas dudek kvin jarojn.
13. Dankon.
14. Ne, li ne forkuras.
15. Karlo estas malsata.
👁️ Ver as respostas da lição 3
b) Bildoj
1. pruno 2. persiko 3. vinbero 4. ĝardeno 5. kelnero 6. salato 7. arbo 8. floroj 9. arbusto
10. rozo 11. malliberejo 12. akvo 13. glaciaĵo 14. suko
I)
a) Mi petis salaton al la kelnero. b) Li ŝatis rigardi la florojn en la ĝardeno.
c) Ŝi rigardas la paĉjon en la domo. d) Vi forkuris kuraĝe.
e) Mi amis esti instruisto. f) Kiom da arbustoj estis en la ĝardeno?
g) La kelnero ridis. h) Li kalkulis kiom da rozoj estis.
i) Mi ne sciis la nomon de la oficiro. j) La gardisto arestis Karlon en la malliberejo.
k) Ambaŭ generaloj havis vinberojn.
II)
a) Mi amas vin. (Eu te amo.) / Min amas vi. (Você me ama.)
b) Mi volas doni al vi salaton.
c) Kiom da skrapgumoj estas?
d) Bonvolu doni al mi grandan krajonon.
e) La suboficiro volis akvon.
f) Mi tre amas la panjon. (Eu amo muito a mamãe.) / Min tre amas la panjo. (A mamãe me ama muito.)
g) Mi estis malsata.
h) Mi ne scias la nomojn de la gardistoj.
i) Ĉu vi ŝatas vinberojn?
j) Mi havas ruĝan motorciklon.
k) Ŝi kalkulis la belajn rozojn.
l) Forkonduku lin al la malliberejo.
m) La belajn, ruĝajn kaj grandajn pomojn ŝi manĝis.
III) 1 – unu, 2 – du, 3 – tri, 4 – kvar , 5 – kvin, 6 – ses, 7 – sep, 8 – ok, 9 – naŭ, 10 – dek, 11 – dek unu, 12 – dek du, 13 – dek tri,
14 – dek kvar, 15 – dek kvin, 16 – dek ses, 17 – dek sep, 18 – dek ok, 19 – dek naŭ, 20 – dudek, 21 – dudek unu, 28 – dudek ok,
30 – tridek, 39 – tridek naŭ, - 40 – kvardek, 42 – kvardek du, 106 – cent ses, 205 – ducent kvin, 384 – tricent okdek kvar, 423 –
kvarcent dudek tri, 541 – kvincent kvardek unu, 1323 – mil tricent dudek tri, 15 643 – dek kvin mil sescent kvardek tri, 25 679 –
dudek kvin mil sescent sepdek naŭ, 57 742 – kvindek mil sepcent kvardek du, 170 395 – cent sepdek mil tricent naŭdek kvin,
456 789 – kvarcent kvindek ses mil sepcent okdek naŭ, 3 234 567 – tri milionoj ducent tridek kvar kvincent sesdek sep, 10 356
231 – dek milionoj tricent kvindek ses ducent tridek unu, 199 432 566 – cent naŭdek naŭ milionoj kvarcent tridek du kvincent
sesdek ses.
IV)
a) Ŝi havas du grandajn sandviĉojn.
b) Kiom da malgrandaj skrapgumoj ŝi havas? – Ŝi havas tri malgrandajn skrapgumojn.
c) Kiom da ruĝaj rozoj ŝi havas? – Ŝi havas dek unu ruĝajn rozojn.
d) Kiom da grandaj glaciaĵoj ŝi havas? – Ŝi havas ok grandajn glaciaĵojn.
e) Kiom da grandaj mapoj ŝi havas? – Ŝi havas sés grandajn mapojn.
f) Kiom da belaj ĉemizoj ŝi havas? – Ŝi havas dudek belajn ĉemizojn.
g) Kiom da sakoj ŝi havas? – Ŝi havas naŭ sakojn.
V)
a) Mi estas malsata. Bonvolu doni al mi salaton. b) Mi estas malsata. Bonvolu doni al mi vinberojn.
c) Mi estas malsata. Bonvolu doni al mi pomon. d) Mi estas malsata. Bonvolu doni al mi glaciaĵon.
e) Mi estas malsata. Bonvolu doni al mi sandviĉon. f) Donu al mi akvon, mi petas.
g) Donu al mi kajeron, mi petas. h) Donu al mi skrapgumon, mi petas.
i) Donu al mi krajonon, mi petas. j) Donu al mi plumon, mi petas.
VI)
a) La rozo de la princino estas ruĝa Ĝi ankaŭ estas bela.
b) La princino havas tri belajn rozojn.
c) La ĝardenisto kaj la princino forkuris de la palaco kuraĝe.
d) La gardisto arestis Karlon en la malliberejo.
e) Bonvolu doni al mi vinberojn. Mi estas tre malsata.
f) Arestu lin!
g) La paĉjo de la princino rigardas la prunojn, la persikojn kaj la vinberojn de la palaca ĝardeno.
h) La kelnero donis du sandviĉojn al Petro.
i) La instruisto donis al dek lernantoj librojn kaj kajerojn.
j) Kiom da skrapgumoj, plumoj kaj krajonoj vi havas?
k) Kalkulu kiom da arboj estas.
l) Mi ne scias la nomojn de la soldatoj Ambaŭ havas tre grandajn nomojn.
m) Kio estas la profesio de la paĉjo? – Li estas instruisto.
n) La tri princinoj estas tre belaj! – Jes, vi pravas!
o) Mi amas manĝi glaciaĵojn.
p) La oficiro sekvis du gardistoj al la malliberejo.
q) Ĉu vi volas manĝi du ruĝajn, grandajn pomojn?
r) Ŝi havas du grandajn mapojn en la sako.
s) Donu al mi belan rozon, mi petas.
VII) Respondu
1. Jes, mi ŝatas prunojn. / Ne, mi ne ŝatas prunojn.
2. Jes, mia amiko ŝatas vinberojn. / Ne, mia amiko ne ŝatas vinberojn.
3. Jes, mia instruisto ŝatas glaciaĵon. / Ne, mia instruisto ne ŝatas glaciaĵon.
4. Jes, mi havas ĝardenon ĉe mia domo. / Ne, mi ne havas ĝardenon ĉe mia domo.
5. Jes, mi havas persikojn en mia ĝardeno. / Ne, mi ne havas persikojn en mia ĝardeno.
6. Estas tri libroj.
7. Estas kvin krajonoj.
8. Estas kvar plumoj.
9. Estas unu kajero.
10. Jes, mi estas malsata. / Ne, mi ne estas malsata.
11. La kelnero ridas.
12. Ĉi tiu numero estas ok.
13. La nomo de mia panjo estas..., kaj la nomo de mia paĉjo estas...
14. Mi ne scias!
15. Jes, mi amas ŝin. / Certe mi amas ŝin!
16. Karlo kaj Silvja foruras.
17. Jes, la princino amas la ĝardeniston.
18. Jes, ili forkuras kuraĝe.
19. Mia nomo estas...
20. Mia aĝo estas (número) jaroj.
21. La aĝo de Karlo estas dudek jaroj.
22. Karlo estas ĝardenisto.
23. Ĝi estas pruno.
VIII) Demandu
1. Bonvolu doni al mi la skrapgumon. 2. Bonvolu doni al mi la plumon.
3. Bonvolu doni al mi la libron. 4. Bonvolu doni al mi la ...n.
5. Ĉu vi ŝatas glaciaĵon? 6. Mi havas komputilon, ĉu vi ankaŭ havas?
7. Kiom da rozoj estas? 8. Kiom da krajonoj vi havas?
9. Kiu ridas? / Kion faras la kelnero? 10. Kiu amas la princino? / Kiun la ĝardenisto amas?
11. Kio vi estas? 12. Kiu estas via aĝo? / Kiom da jaroj vi havas?
13. Jen plumo/libro/glaciaĵo... 14. Ĉu li forkuras?
15. Kiu estas malsata?
Conheça outras coisas do Saniga: suplementos naturais, perfumes e produtos para divulgar o Esperanto.
🌿 Suplementos 🌸 Perfumes 🌟 Loja Esperanto Visitar o Saniga